| Kontakt

Nivelmanske mreže

Radovi na stvaranju visinske referentne mreže (precizni nivelman i nivelman visoke tačnosti) na području bivše Jugoslavije su počeli 1871. godine pa su sa prekidima trajali sve do 1963. godine.

Osnovu za visinsko određivanje geodetskih tačaka čini nivelmanska mreža. Nivelmansku mrežu čine reperi nivelmana visoke tačnosti (mreža NVT), preciznog nivelmana, nivelmana povećane tačnosti, tehničkog nivelmana i gradske nivelmanske mreže. Visine tačaka nivelmanske mreže određivane su u jedinstvenom sistemu normalnih visina vezanih za Normalni reper.

Mreža I (Prvog) nivelmana visoke tačnosti (I NVT), koja je u upotrebi, uglavnom je realizovana od 1946.-1963. godine, a mjerenja su pretežno izvedena Wild-ovim instrumentima i letvama. Od 1946. pa sve do 1953. godine nije vršeno precizno komparisanje letava, već su one komparisane samo invarskim lenjirom, i nisu popravljana za srednji metar para letava. Iako ova mreža predstavlja izvjesnu cjelinu, ipak ona nije homogena u pogledu tačnosti. Srednja greška jedinice težine iz nezatvaranja poligona za mrežu preciznog nivelmana na području Crne Gore, iznosi 1.58 mm/, a srednja greška jedinice težine iz razlika nivelanja napred-nazad iznosi 0.94 mm/. Iste ove greške za I nivelman visoke tačnosti bivše SFRJ su respektivno 1.57 i 0.67 mm/. Mreža tehničkog nivelmana povećane tačnosti, realizovana je sa ukupnom greškom od 3.4 mm/.

Na području bivše SFRJ, pa i Crne Gore, projektovana je 1967. godine nova mreža II nivelmana visoke tačnosti (II NVT-a) sa oko 5 fundamentalnih repera, na međusobnom odstojanju od 25 do 50 km, koju čini 2 poligona. Ova mreža je projektovana sa ciljem da se na području države uspostavi savremena referentna visinska mreža i omogući povezivanje sa Evropskom nivelmanskom mrežom (UELN-United European Levelling Network) i mrežama istočne Evrope. Mjerenja u mreži su obavljena u periodu od 1970. do 1973. godine. Obradu podataka za II NVT i računanje visina u sistemima geopotencijalnih kota, sferoidnih visina, ortometrijskih i normalnih visina, izvršio je Institut za geodeziju Građevinskog fakulteta u Beogradu. Iz podataka nezatvaranja visinskih poligona sračunata je srednja greška jedinice težine za sistem normalnih visina koja iznosi 0.60mm/. Iz upoređenja podataka I i II NVT-a konstatovano je da se visine repera u ovim mrežama razlikuju za oko 30 cm.

Slika 8. Tačke CGREF mreže